Introductie wilde kamhoenders - Genus gallus

De wilde kamhoenders

Wilde kamhoenders zijn slanke sierlijke wilde hoenderachtige die zeer nauw met verwant zijn met fazanten en die nog steeds in hun natuurlijk biotoop in Azië voorkomen. Ze vertonen een in de vogelwereld uniek kenmerk, namelijk een vlezige uitwas centraal en longitudinaal op de kop: de kam. Vandaar ook de Nederlandse benaming "kamhoenders". De engelse benaming "Junglefowl" verwijst dan weer naar hun biotoop en verspreidingsgebied. Bij iedere soort heeft de haan een eigen specifieke kamvorm.

Er zijn 4 soorten bekend die allen hun eigen kenmerken en karakteristieken hebben:

• het rode kamhoen / rood kamhoen (Gallus gallus);
• het Sonnerathoen of grijze kamhoen / grijs kamhoen (Gallus sonneratii);
• het Lafayettehoen of gele kamhoen / geel kamhoen (Gallus lafayetii);
• het groene Javahoen of groene kamhoen / groen kamhoen (Gallus varius).

Het rode kamhoen (Gallus gallus) wordt aangezien als de voorvader van al onze tamme (gedomesticeerde) kippenrassen en is dus meteen de vogel bij uitstek die de meeste impact gehad heeft op de mens (daar ze nog steeds een van de belangrijkste leveranciers van dierlijk eiwit is: vlees- en eierindustrie). De wilde kamhoenders gelijken dan wel op kippen en vertonen kipachtige kenmerken met duidelijke invloed van fazantachtige kenmerken. Dit wil zeggen dat bepaalde oerkenmerken bij de wilde kamhoenders nog steeds behouden zijn, waar deze bij onze tamme kippen verdwenen gewijzigd of gemuteerd zijn. De kip is dan misschien wel de meest bekende vogel ter wereld. Zijn wilde voorvader heeft nog niet al zijn mysteries onthuld.

Wilde kamhoenders versus kippen

Als voorvader van onze kippen vertonen wilde kamhoenders en kippen heel wat gelijklopende kenmerken. Niettemin zijn er bij de wilde kamhoenders nog kenmerken aanwezig die we bij de gedomesticeerde dieren niet meer terugvinden. We denken dan vooral aan fazantachtige kenmerken en gedragingen, het vluchtgedrag, en zeker ook de eclipsrui bij het rode- en grijze kamhoen. Door domesticatie zijn heel wat van de oorspronkelijke kenmerken verloren gegaan omdat die bij de gedomesticeerde nakomelingen weinig of geen nut meer hadden. Aan de andere kant zijn er bij de tamme dieren kenmerken bijgekomen die voor de wilde dieren fataal zouden kunnen zijn, bijvoorbeeld kortvleugeligheid bij bepaalde kippenraskuikens. Hierdoor is de eigenheid van de tamme kip gewijzigd t.o.v. zijn wilde voorvader die de specifieke kenmerken en gedragingen nodig had en heeft om te kunnen overleven in het wild. In tegenstelling tot het wilde kamhoen is de tamme kip een echt productiedier geworden voor eieren en vlees.